Noordhoff Uitgevers

Statistiek in woorden - 5e druk 2013


Kies oefenmethode

Toon begrippen
Toon definities


Begin
Mann-Whitney toets
Draai om
Een verdelingsvrije toetstechniek die gebruikt wordt om na te gaan of twee onafhankelijke steekproeven uit dezelfde populatie afkomstig zijn. De toets is vooral gevoelig voor verschillen tussen de gemiddelden van de populaties; in de praktijk komt dit erop neer dat men deze toets gebruikt om de veronderstelling te toetsen dat beide groepen hetzelfde gemiddelde hebben.
Draai om
Matrix
Draai om
Een ander woord voor tabel. Een tabel met (horizontaal) een aantal rijen en (verticaal) een aantal kolommen; in de vakjes van de tabel – de cellen – staan getallen.
Draai om
Mediaan
Draai om
Een centrale tendentiemaat, dat wil zeggen een kenmerkend getal dat een korte kenschets van de gegevens biedt. Als de gegevens gerangschikt zijn van laag naar hoog, is deze maat gedefinieerd als de waarde van de middelste uitslag.
Draai om
Mediaantoets
Draai om
Een verdelingsvrije techniek die gebruikt wordt om na te gaan of de medianen van een aantal onafhankelijke steekproeven van elkaar verschillen. Deze toets kan gebruikt worden in dezelfde situaties waarin je een variantieanalyse toepast. Anders dan bij een variantieanalyse hoef je echter niet aan te nemen dat de scores normaal verdeeld zijn en een gelijke spreiding hebben. Hij is vooral geschikt als de scoreverdeling nogal scheef is.
Draai om
Meerdimensionale schaaltechnieken
Draai om
Met deze techniek wordt op grond van gegevens over afstanden (of over gelijkenissen), een ruimtelijke afbeelding gemaakt die de werkelijkheid zo goed mogelijk weergeeft.
Draai om
Meetniveaus
Draai om
De hoeveelheid informatie die besloten ligt in toegekende getallen. Informatie in de zin van: de ware hoeveelheid van de gemeten eigenschap.
Draai om
Modus
Draai om
De meest voorkomende uitslag in een reeks waarnemingen.
Draai om
Multinominale verdeling
Draai om
Een wiskundige regel (formule) voor het berekenen van kansen. Het is dus een kansverdeling waarmee je kunt berekenen hoe groot de kans is dat van een steekproef van N waarnemingen, precies n1 waarnemingen vallen in klasse 1, n2 in klasse 2, enzovoort. Voor de berekening moeten de kansen op de verschillende uitslagklassen bekend zijn.
Draai om
Multipele regressie
Draai om
Met deze techniek probeert men één numerieke variabele (de afhankelijke variabele genoemd) te voorspellen uit verschillende andere numerieke variabelen. De voorspellende variabelen worden de onafhankelijke variabelen genoemd.
Draai om
Multivariate analyse
Draai om
Een verzamelnaam voor een aantal analysetechnieken die ontworpen zijn om de aard en de mate van samenhang tussen een groot aantal waarnemingen te beschrijven. Naar de aard van de onderzoeksvraagstelling en van de gegevens, kunnen verschillende analysetechnieken onderscheiden worden.
Draai om
Multivariate variantieanalyse
Draai om
Een techniek om twee of meer groepsgemiddelden met elkaar te vergelijken. Bij deze vorm van die analyse wordt het effect bestudeerd van een of meer onafhankelijke variabelen, op meerdere afhankelijke variabelen.
Draai om
Niet-lineaire multivariate analyse
Draai om
Dit is een verzamelterm voor multivariate analysetechnieken die minder eisen stellen dan de ‘klassieke technieken’, met name aan het meetniveau en de verdeling van de onderzochte variabelen.
Draai om
Normale verdeling
Draai om
Een specifieke continue, symmetrische en klokvormige verdeling. Veel 'natuurlijke' eigenschappen zijn zo verdeeld.
Draai om
Onafhankelijke variabele
Draai om
In veel onderzoek wordt (soms stilzwijgend) aangenomen dat de ene variabele de andere beïnvloedt. Dit is de benaming voor de beïnvloedende variabele. De andere variabele wordt beïnvloed, hangt er dus van af en heet daarom de afhankelijke variabele.
Draai om
Oneigenlijke correlatie
Draai om
Het verband tussen twee verschijnselen die beide afhankelijk zijn van een derde verschijnsel.
Draai om
Padanalyse
Draai om
De bedoeling van deze multivariate techniek is om de structuur van de samenhang tussen de verschillende metingen te beschrijven in termen van een causaal model. Men spreekt daarom ook wel van causale analyse.
Draai om
Percentielen
Draai om
Een score uit een frequentieverdeling, waar beneden een gegeven gedeelte (bijvoorbeeld 10% of 25%) van de verdeling ligt.
Draai om
Poissonverdeling
Draai om
Een kansverdeling voor zeldzame gebeurtenissen.
Draai om
Polygoon
Draai om
De benaming van de grafiek die ontstaat door punten te verbinden door middel van lijnstukjes.
Draai om
Populatie
Draai om
Het geheel van elementen met een gemeenschappelijke waarneembare eigenschap waarin men geïnteresseerd is. De conclusies van een statistisch onderzoek hebben hierop betrekking.
Draai om
Populatieparameter
Draai om
Een getal dat op de een of ander manier een samenvatting geeft van een kenmerk van een populatie. Het is een kenmerkende grootheid van een populatie.
Draai om
Principale componentenanalyse
Draai om
De bedoeling van deze multivariate techniek is, om de samenhangen tussen de gegevens zo bondig mogelijk te beschrijven. Het belangrijkste doel is datareductie: men probeert door middel van een kleiner aantal nieuw gecreëerde variabelen de belangrijkste aspecten weer te geven die door de oorspronkelijke variabelen gemeten zijn.
Draai om
Rangcorrelatie van Spearman
Draai om
Een index die gebruikt wordt om te beschrijven in hoeverre twee rangordeningen met elkaar overeenkomen.
Draai om
Rangtekentoets van Wilcoxon
Draai om
Een verdelingsvrije toetsingstechniek die gebruikt wordt om na te gaan of twee verwante steekproeven van elkaar verschillen. De toets kan gebruikt worden in dezelfde situaties als een t-toets voor gepaarde waarnemingen. Anders dan bij een t-toets wordt hier niet verondersteld dat de populaties normaal verdeeld zijn.
Draai om
Regressie
Draai om
Bij deze analyse gebruikt men het verband dat tussen twee verschijnselen (variabelen) bestaat, om de waarde van één van de variabelen te voorspellen uit de andere.
Draai om
Relatieve frequentie
Draai om
Het aantal keer dat een bepaalde uitslag of score voorkomt gedeeld door het totale aantal waarnemingen (n).
Draai om
Samenhang
Draai om
Algemene term om aan te geven dat twee verschijnselen (of variabelen) iets met elkaar te maken hebben of een verband vertonen.
Draai om
Schatten
Draai om
Eigenschappen van een groter geheel (de populatie), proberen vast te stellen aan de hand van een steekproef. Men noteert bijvoorbeeld één dag lang op Schiphol het aantal klanten aan een balie en de tijd die iedereen moet wachten, om zich een indruk te vormen over de gemiddelde wachttijden op Schiphol.
Draai om
Schattingsfout
Draai om
De fout die je kunt maken als je een populatiewaarde schat uit een steekproef.
Draai om
Significantie
Draai om
In de statistiek wordt met dit begrip bedoeld: (waarschijnlijk) niet op toeval berustend.
Draai om
Standaardafwijking
Draai om
Dit is het meest gebruikte kengetal voor spreiding en wordt vaak samen met het gemiddelde gebruikt om de kenmerkende eigenschappen van een verdeling van gegevens te beschrijven. Dit kengetal geeft aan in hoeverre de scores van elkaar én van het gemiddelde verschillen.
Draai om
Standaardscore
Draai om
Dit getal drukt uit hoeveel standaardafwijkingen een score onder of boven het gemiddelde ligt. Het geeft daarmee een indruk van de plaats van de score in een verdeling.
Draai om
Stapfunctie
Draai om
De vorm van de grafiek van een cumulatieve frequentieverdeling van discrete gegevens.
Draai om
Statistiek
Draai om
Een getal dat volgens bepaalde regels wordt berekend uit de steekproefgegevens. Dat kan gebruikt worden om een populatiewaarde te schatten, of om een hypothese te toetsen.
Draai om
Statistische toets
Draai om
Een beslissingsprocedure waarbij – op grond van onderzoek in een steekproef – gekozen moet worden tussen twee elkaar uitsluitende verklaringen van een bepaald verschijnsel.
Draai om
Steekproef
Draai om
Dát deel uit een groter geheel, de populatie, dat je selecteert voor het doen van onderzoek.
Draai om
Steekproefverdeling
Draai om
Een theoretische kansverdeling van de mogelijke waarden van een statistiek als je een oneindig aantal steekproeven van een bepaalde grootte zou bekijken.
Draai om
Taartpuntdiagram
Draai om
Deze grafische weergave van een frequentieverdeling wordt ook wel cirkeldiagramgenoemd. Het wordt in het algemeen gebruikt voor categorische variabelen (= niet-numerieke eigenschappen).
Draai om
Tekentoets
Draai om
Deze verdelingsvrije toetsingstechniek wordt gebruikt om na te gaan of twee verwante steekproeven van elkaar verschillen. De toets kan gebruikt worden in dezelfde situaties als een t-toets voor gepaarde waarnemingen; er wordt echter niet verondersteld dat de populaties een normale verdeling hebben.
Draai om
Tijdreeksanalyse
Draai om
Het analyseren van gegevens die gedurende langere tijd verzameld zijn.
Draai om
Toetsstatistiek
Draai om
Een uit de steekproefgegevens berekende grootheid die gebruikt wordt voor het toetsen van hypothesen. De waarde ervan dient als toetssteen voor het al dan niet verwerpen van de nulhypothese.
Draai om
Transformaties
Draai om
Een wiskundige bewerking van de oorspronkelijk verzamelde gegevens die er op neerkomt dat de oorspronkelijke gegevens zodanig omgezet worden dat ze gaan voldoen aan voorop gestelde wensen of eisen.
Draai om
t-toets
Draai om
Een klassieke toetsprocedure die gebruikt wordt voor het doen van uitspraken over gemiddelden van populaties waarvan de variantie onbekend is.
Draai om
Uniforme verdeling
Draai om
Een grafiek van een ( frequentie- of kans)verdeling die geen pieken vertoont, maar continu horizontaal loopt.
Draai om
Variabele
Draai om
Een kenmerk van een persoon, omgeving of (experimentele) situatie die van persoon tot persoon, van omgeving tot omgeving of van situatie tot situatie kan variëren.
Draai om
Variantie
Draai om
Eén getal dat iets zegt over de onderlinge verschillen tussen de scores in een verdeling. Het is een kwadratische maat en daarom lastig interpreteerbaar.
Draai om
Variantieanalyse (enkelvoudige)
Draai om
Een klassieke toetsingstechniek om een aantal groepsgemiddelden tegelijkertijd met elkaar te vergelijken.
Draai om
Variantieanalyse (tweevoudige)
Draai om
Bij deze techniek om een aantal groepsgemiddelden tegelijkertijd met elkaar te vergelijken, bekijkt men het (gezamenlijke) effect van twee beïnvloedende variabelen.
Draai om
Verdeling
Draai om
Een reeks van numerieke uitslagen met daarbij vermeld hoe vaak elke uitslag is voorgekomen of kan voorkomen.
Draai om
Verdelingsvrije methoden
Draai om
Toetsingstechnieken die geen aannames maken over de vorm van de populatieverdeling of het meetniveau van de variabele(n) die je onderzoekt.
Draai om
Verklaarde variantie
Draai om
Dit begrip geeft aan, welk gedeelte van de onderlinge verschillen tussen mensen op één variabele, verklaard kan worden uit een of meer andere variabelen.
Draai om
Verwachte waarde
Draai om
Benaming voor het gemiddelde van een kansverdeling. De term stamt, zoals veel statistische termen, uit de wereld van de beroepsgokkers; zij willen weten hoeveel winst (of verlies) ze bij kansspelen kunnen verwachten.
Draai om
Verwerpingsgebied
Draai om
Bij hypothesetoetsing: een gebied van waarden die onwaarschijnlijk zijn als de nulhypothese waar is, maar aannemelijk als de alternatieve hypothese waar zou zijn. Als je bij je onderzoek een steekproefwaarde vindt in dit gebied, dan verwerp je de nulhypothese ten gunste van de alternatieve hypothese.
Draai om
Voorwaardelijke verdeling
Draai om
Als we twee kenmerken gemeten hebben bij een groep personen, is dit de frequentieverdeling van het ene kenmerk, voor één bepaalde categorie van het andere kenmerk.
Draai om
Vrijheidsgraad
Draai om
In essentie zijn dit vrij te kiezen waarden. De precieze vorm van veel theoretische kansverdelingen hangt hier van af.
Draai om
Zuivere schatter
Draai om
Een steekproefgrootheid die gebruikt wordt om een populatiegrootheid te schatten – een schatter – waarvan het gemiddelde van zijn kansverdeling gelijk is aan de te schatten populatiewaarde.
Draai om
  van