Noordhoff Uitgevers

Statistiek in woorden - 5e druk 2013


Kies oefenmethode

Toon begrippen
Toon definities


Begin
A posteriori vergelijkingen
Draai om
Na een significant resultaat bij een variantieanalyse, kun je hiermee bekijken welke groepsgemiddelden significant van elkaar verschillen.
Draai om
A priori vergelijkingen
Draai om
Met deze techniek kun je gerichte vragen stellen over de verschillen tussen groepen. Het wordt gebruikt in plaats van een variantieanalyse.
Draai om
Associatie
Draai om
Met dit begrip duidt men de samenhang aan tussen twee kwalitatieve variabelen. Twee variabelen hangen samen als het kennen van de waarde van de ene variabele informatie verschaft over de andere variabele.
Draai om
Bayesiaanse statistiek
Draai om
In deze vorm van statistiek wordt de nadruk gelegd op het combineren van nieuwe informatie met bestaande informatie, om op grond daarvan te komen tot een betere inschatting van kansen. (Kans)uitspraken kunnen dan worden bijgesteld op grond van nieuw verworven kennis.
Draai om
Beschrijvende statistiek en inductieve statistiek
Draai om
Twee onderdelen van de toegepaste statistiek: (1) het presenteren van gegevens op een inzichtelijke, overzichtelijke manier en (2) het generaliseren van verzamelde informatie naar een groter geheel.
Draai om
Betrouwbaarheid en validiteit
Draai om
Twee begrippen uit de testtheorie. Het ene betreft de nauwkeurigheid van je meetinstrument, in de zin van herhaalbaarheid: als je hetzelfde object twee keer met hetzelfde instrument meet, moet dat dezelfde uitkomst geven. Het andere begrip betreft de vraag of we ook meten wat we bedoelen te meten.
Draai om
Betrouwbaarheidsinterval
Draai om
Een gebied van waarden dat aangeeft hoe nauwkeurig een schatting is die we op grond van steekproefgegevens berekend hebben.
Draai om
Binomiale verdeling
Draai om
Een kansverdeling die de kansen op respectievelijk 0, 1, 2 … , n successen geeft in een steekproef van n waarnemingen.
Draai om
Bivariate normale verdeling
Draai om
Een gezamenlijke of simultane (kans)verdeling van twee normaal verdeelde variabelen, X en Y. Verder zijn voor iedere waarde van X de Y-waarden normaal verdeeld, en omgekeerd.
Draai om
Canonische correlatieanalyse
Draai om
Bij deze multivariate techniek zijn er twee groepen van variabelen en men is geïnteresseerd in de samenhang van de ene groep variabelen met de andere groep van variabelen. Anders gezegd: de vraag is hoe en in welke mate de scores op de ene set variabelen samenhangen met de scores op de andere set variabelen.
Draai om
Centrale tendentiematen
Draai om
Een aantal indexen (of getallen) die een samenvatting geven van de waarnemingen. Een samenvatting in de zin van de meest typerende of karakteristieke waarde.
Draai om
Chi-kwadraat verdeling (χ2)
Draai om
Een kansverdeling die we gebruiken om te bekijken of de waargenomen aantallen overeenkomen met de aantallen die we verwachten op grond van een bepaald model.
Draai om
Clusteranalyse
Draai om
De bedoeling van deze multivariate techniek is, om personen op grond van metingen in klassen te groeperen. Daarbij moeten de personen binnen één groep of klasse zoveel mogelijk op elkaar lijken, en zo min mogelijk op personen uit de andere klassen.
Draai om
Cohen’s kappa (κ)
Draai om
Een overeenstemmingsmaat die wordt gebruikt om aan te geven in hoeverre twee beoordelaars overeenstemmen in hun waarnemingen van dezelfde persoon (of personen).
Draai om
Concordantiecoëfficiënt W van Kendall
Draai om
Een overeenstemmingsmaat die aangeeft in hoeverre een aantal beoordelingen van dezelfde personen (of objecten) overeenstemmen. Deze maat kan gebruikt worden als er geen precieze numerieke informatie beschikbaar is en men slechts over rangordeningen beschikt.
Draai om
Correlatie en regressie
Draai om
Twee technieken die het verband betreffen tussen twee numerieke variabelen. De ene techniek wordt gebruikt om de mate van samenhang tussen de twee variabelen te beschrijven; de andere gebruikt die samenhang om de ene variabele uit de andere te voorspellen.
Draai om
Correlatiecoëfficiënt
Draai om
Een maat die aangeeft hoe sterk het verband is tussen twee reeksen numerieke gegevens. Hij geeft aan in hoeverre de relatie tussen beide variabelen lijkt op een rechte lijn.
Draai om
Correlatiematrix
Draai om
Een tabel waarin de onderlinge correlaties tussen een aantal variabelen weergegeven worden.
Draai om
Covariantie
Draai om
Deze maat geeft aan in hoeverre variatie (of verandering) van de ene numerieke grootheid samengaat met variatie (of verandering) in een andere numerieke grootheid. Het is daarmee een maat voor de samenhang tussen twee variabelen, maar heeft als nadeel dat de grootte ervan afhankelijk is van de meeteenheid.
Draai om
Covariantieanalyse
Draai om
Een vorm van variantieanalyse, waarbij gecorrigeerd wordt voor een ‘storende’ variabele.
Draai om
Cumulatieve frequentie
Draai om
Dit geeft aan hoeveel personen een bepaalde score of lager gehaald hebben.
Draai om
Data
Draai om
Een ander woord voor gegevens.
Draai om
Datamatrix
Draai om
Een samenvatting van alle verzamelde ruwe gegevens (data) in één grote tabel.
Draai om
Dichotoom
Draai om
Een kenmerk dat slechts twee mogelijke waarden kan aannemen, bijvoorbeeld man / vrouw, geslaagd / gezakt, goed / fout.
Draai om
Discrete en continue variabelen
Draai om
Twee soorten variabelen: (1) een variabele die slechts een beperkt aantal waarden kan aannemen, en daartussen niets (2) een variabele waarbij wél elke waarde tussen twee meetpunten kan voorkomen.
Draai om
Discriminantanalyse
Draai om
Bij deze multivariate techniek probeert men op grond van een aantal numerieke gegevens te voorspellen in welke groep iemand hoort; behoort iemand bijvoorbeeld wel of niet tot een risicogroep voor een hartinfarct?
Draai om
EDA: exploratieve data analyse
Draai om
Een aantal eenvoudig uit te voeren technieken om gegevens weer te geven en patronen in de data zichtbaar te maken. Met eenvoudige berekeningen en gemakkelijk te tekenen figuren worden verzamelde gegevens snel maar verrassend volledig samengevat.
Draai om
Effect
Draai om
Een ander woord voor 'invloed', wanneer we ons de vraag stellen of een bepaalde behandeling van invloed is op een of andere gemeten variabele. Bijvoorbeeld: heeft de methode waarmee onderwijs gegeven wordt, invloed op tentamenresultaten?
Draai om
Factoranalyse
Draai om
Met behulp van deze multivariate techniek probeert men een grote hoeveelheid gegevens terug te brengen tot een kleiner aantal onderliggende factoren.
Draai om
Fouten van de eerste en de tweede soort
Draai om
Twee typen fouten die gemaakt kunnen worden bij hypothesetoetsing: ten onrechte je nulhypothese verwerpen of ten onrechte je nulhypothese handhaven .
Draai om
Frequentie
Draai om
Het aantal keren dat een bepaalde gebeurtenis is voorgekomen.
Draai om
Frequentiepolygoon
Draai om
Een grafische weergave van een frequentieverdeling, die over het algemeen gebruikt wordt voor numerieke gegevens.
Draai om
Friedman-toets
Draai om
Een verdelingsvrije techniek om na te gaan of een aantal verwante steekproeven afkomstig zijn uit dezelfde populatie. De toets is vooral gevoelig voor verschillen tussen gemiddelden; het is dus een procedure om een aantal gemiddelden tegelijkertijd met elkaar te vergelijken.
Draai om
F-verdeling
Draai om
De kansverdeling die gebruikt wordt om twee varianties met elkaar te vergelijken.
Draai om
Gegroepeerde frequentieverdeling
Draai om
Een tabel waarin numerieke gegevens uit een onderzoek in klassen worden samengevat.
Draai om
Gemiddelde
Draai om
De meest gebruikte maat om een samenvatting van een reeks getallen te geven; een samenvatting in de zin van de meest typerende of karakteristieke waarde.
Draai om
Geordende steekproef
Draai om
De reeks getallen die ontstaat door de waarnemingen in een steekproef te rangschikken naar opklimmende grootte.
Draai om
Gepaarde waarnemingen
Draai om
Hiervan is sprake wanneer de scores van de groepen die je onderzoekt, met elkaar samenhangen. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer dezelfde personen twee keer zijn gemeten.
Draai om
Gewogen gemiddelde
Draai om
Bij dit type gemiddelde krijgen de getallen waarover het gemiddelde berekend wordt een gewicht dat hun relatieve belang aangeeft.
Draai om
Goodness-of-fit toets
Draai om
Een toetsprocedure om na te gaan of een bepaald model past bij de gegevens zoals die in een onderzoek gevonden zijn.
Draai om
Heteroscedastisch
Draai om
Een term die aangeeft dat de varianties van onderzochte groepen niet aan elkaar gelijk zijn.
Draai om
Histogram
Draai om
Een grafische weergave van een (gegroepeerde) frequentieverdeling of van een kansverdeling; deze grafiek wordt meestal gebruikt voor het weergeven van numerieke (= getalsmatige) variabelen.
Draai om
Hypergeometrische verdeling
Draai om
Een wiskundige regel ( formule) voor het berekenen van kansen op bepaalde onderzoeksuitslagen. Het is een kansverdeling die gebruikt wordt in situaties waarin de elementaire kansen veranderen bij iedere waarneming die verricht wordt.
Draai om
Hypothese
Draai om
Een toetsbare veronderstelling over een mogelijke ‘toestand van de wereld’.
Draai om
Hypothesetoetsing
Draai om
Hierbij wil men – door middel van onderzoek aan een steekproef – nagaan welke van twee veronderstellingen over een populatie waar is.
Draai om
Indexcijfers
Draai om
Dit type cijfers geeft ontwikkelingen in de tijd weer, bijvoorbeeld de ontwikkeling van de koopkracht; de gegevens worden uit gedrukt in percentages ten opzichte van een basisjaar.
Draai om
Kans
Draai om
De waarschijnlijkheid dat een bepaalde gebeurtenis zal optreden, uitgedrukt in een getal tussen 0 en 1.
Draai om
Kansdichtheid
Draai om
De hoogte in een bepaald punt, van de grafiek van een continue variabele.
Draai om
Kansverdeling
Draai om
Een weergave van de mogelijke uitkomsten van een experiment of onderzoek, en de daarbij behorende kansen.
Draai om
Kendall’s tau (τ)
Draai om
Een overeenstemmingsmaat die aangeeft in hoeverre twee rangschikkingen overeenkomen. Deze maat wordt gebruikt als er geen precieze numerieke informatie voorhanden is, en men slechts beschikt over rangordeningen.
Draai om
Kengetallen voor spreiding
Draai om
Getallen die een kernachtige beschrijving van verzamelde gegevens bieden. Het gaat daarbij om de mate waarin de gegevens van elkaar verschillen.
Draai om
Kolommendiagram
Draai om
Grafische weergave van een frequentieverdeling. Dit type grafiek wordt over het algemeen gebruikt voor categorische variabelen (= niet-numerieke eigenschappen) en voor discrete numerieke variabelen.
Draai om
Kruistabel
Draai om
Wanneer men van een aantal personen twee kenmerken heeft bestudeerd, kan men de gegevens weergeven in een dergelijke tabel.
Draai om
Kruskal-Wallis toets
Draai om
Een verdelingsvrije techniek die gebruikt wordt om meerdere groepsgemiddelden tegelijkertijd met elkaar te vergelijken. De techniek is vergelijkbaar met een variantieanalyse, maar stelt minder eisen aan de gegevens.
Draai om
Kurtosis
Draai om
Een maat die aangeeft hoe spits (of omgekeerd: hoe plat) de verdeling is. In het Nederlands ook wel gepiektheid genoemd.
Draai om
Kwadratensom
Draai om
De som van een aantal gekwadrateerde getallen. Die komt je vooral tegen bij variantieberekeningen en daarvan afgeleide berekeningen.
Draai om
Lineaire combinatie
Draai om
Een combinatie van de scores op een aantal variabelen waarbij men de scores alleen optelt of aftrekt. Bij het optellen krijgt iedere variabele een eigen coëfficiënt die aangeeft hoe zwaar die variabele moet meetellen.
Draai om
Longitudinaal onderzoek
Draai om
In dit type onderzoek volgt men gedurende langere tijd een variabele of een groep personen.
Draai om
  van