Noordhoff Uitgevers

Groepen aan het werk

Doel

Toelichting

In deze oefening probeert de groep allereerst het groepsfunctioneren en de eigen situatie in kaart te brengen. Dit vraagt enige voorbereiding. Teamleden maken individueel en aan de hand van onderstaand schema van coördinatiemechanismen een sterkte-zwakteanalyse.

Klik op afbeelding om te vergroten
Klik op de afbeelding om te vergroten.

Vervolgens worden tijdens de groepsbijeenkomst in een paar subgroepjes, van drie of vier deelnemers, de verschillende schema's besproken, resulterend in een gemeenschappelijk schema per subgroep. Per onderdeel zou je een tot drie cruciale positieve punten en eveneens een tot drie cruciale negatieve punten moeten benoemen.

Een volgende stap is om een rangorde aan te brengen in de negatieve punten. Dit zijn immers punten die voor verbetering vatbaar zijn. Het punt dat het meest voor verbetering in aanmerking komt, krijgt prioriteit nummer 1, enzovoort. Het totaalresultaat wordt op een flapover samengevat. Laat daarbij ook wat ruimte over voor eventuele latere aanvullingen.

Vervolgens kiezen alle subgroepen een woordvoerder die de resultaten tijdens een plenaire bijeenkomst naar de groep terugrapporteert. De woordvoerders krijgen na elkaar kort de gelegenheid hun belangrijkste negatieve punt en belangrijkste positieve punt per categorie te bespreken. De overige groepsleden krijgen dan ook kort de gelegenheid om op elkaars punten te reageren en hun flapoverteksten aan te vullen met nieuwe inzichten.

Daarna wordt op basis van deze uitkomst gesproken over concrete manieren om de negatieve punten aan te pakken en tegelijkertijd de positieve punten te behouden. Dit resulteert in een zogenoemd actieplan waaraan gewerkt moet worden in de volgende groepsbijeenkomsten.

In een tweede deel van de oefening krijgt ieder teamlid afzonderlijk feedback over het eigen functioneren. Dit betreft in wezen de nog niet besproken categorie 'personele toerusting'. Deze fase vereist dat de deelnemers elkaar serieus beloven dat alles wat hier wordt besproken, 'binnen vier muren blijft'. Dit mag niet worden uitgesteld totdat er bijvoorbeeld iets minder fraais wordt gezegd! Vervolgens is, om de beurt en in willekeurige volgorde, steeds één groepslid 'onderwerp van gesprek'. De centrale persoon neemt dan in eerste instantie niet aan het gesprek deel en staat buiten de kring, naast een flapover, met een stift. Het gesprek verloopt eerst volgens de brainstormformule. Dat wil zeggen dat groepsleden spontaan kunnen zeggen, liefst in steekwoorden, wat zij kenmerkend vinden voor het centraal staande groepslid. Belangrijk daarbij is dat er in dit stadium nog geen commentaar wordt geleverd op de uitlatingen. Na tien minuten worden de belangrijkste punten samengevat, bij voorkeur steeds door een ander groepslid. Nu krijgt het groepslid de gelegenheid om te reageren op alles wat over hem of haar is uitgestort om vervolgens gezamenlijk tot persoonlijke en vooral ook concrete leerpunten te komen.

Aandachtspunten

Zorg ervoor dat de volgorde van groepsleden van tevoren is vastgesteld en bekendgemaakt, anders loop je het gevaar dat mensen vooral denken 'zou ik hierna moeten?' en is hun aandacht dus niet bij het groepslid dat aan de beurt is. Verder is de tijdsplanning heel belangrijk, de neiging bestaat bij de eerste vijf groepsleden enthousiast mee te doen, maar daarna wat in te dutten. Dit mag niet gebeuren, voor iedereen is de persoonlijke feedback immers van belang!

Suggestie

Deze oefening leent zich bij uitstek voor een training groepsdynamische vaardigheden. Deze sessie valt dan idealiter halverwege de cursus, zodat de groep zich al enigszins heeft ontwikkeld, maar er ook nog mogelijkheden zijn om de groep bij te sturen.